Erfbelasting in Spanje: wat er bij overlijden met uw Spaanse positie gebeurt

Erfbelasting in Spanje is een andere vraag dan de jaarlijkse heffingen die u tijdens het bezit betaalt. Het gaat niet over wat een Spaanse positie u per jaar kost, maar over wat er gebeurt op het moment dat die positie overgaat op uw erfgenamen. Voor een vermogen dat deels in Spanje zit en deels in Nederland, is dat een vraag met twee landen erin.

Deze pagina zet de hoofdlijnen naast elkaar. Wat Spanje heft, wat Nederland heft, hoe dubbele heffing wordt beperkt, waarom Andalusië een uitzonderingspositie kent en waarom het verschil tussen direct bezit en een deelname in een project hier opnieuw doorslaggevend is. Het is een uiteenzetting van het systeem, geen advies over uw eigen nalatenschap.

Waarom erfbelasting in Spanje los staat van uw jaarlijkse heffing

Tijdens het bezit betaalt u in Spanje IBI en, als niet-resident, de inkomstenbelasting voor niet-residenten. Daarnaast speelt de Spaanse vermogensbelasting een rol boven de vrijstellingsgrenzen. Die heffingen lopen jaarlijks en zijn goed te begroten. Ze staan beschreven in het artikel over belastingen op Spaans vastgoed.

De erfbelasting werkt anders. Ze valt eenmalig, op een moment dat u niet plant, en ze raakt niet uw eigen positie maar die van uw erfgenamen. Bovendien wordt ze in Spanje geheven bij de ontvanger en niet bij de nalatenschap als geheel. Elk kind wordt afzonderlijk beoordeeld.

Dat maakt het een structuurvraag en geen kostenpost. Wie de vorm van zijn Spaanse positie kiest, kiest daarmee ook de route die de nalatenschap volgt.

Wie heft wat: Spanje en Nederland naast elkaar

Bij een Nederlandse erflater met Spaans vermogen komen twee stelsels tegelijk in beeld. Ze sluiten niet op elkaar aan, want er is tussen Nederland en Spanje geen belastingverdrag dat de erfbelasting regelt.

De Spaanse ISD

Spanje heft de Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones. De landelijke tariefschijven lopen indicatief van ongeveer 7,65 procent tot ongeveer 34 procent, waarna een vermenigvuldigingsfactor wordt toegepast op basis van de verwantschap en het reeds bestaande vermogen van de erfgenaam.

Belangrijk is dat Spanje bij een niet-resident heft over de in Spanje gelegen bezittingen. Een Spaanse woning valt daar onder. Sinds de rechtspraak van het Europese Hof en de aanpassing van de Spaanse wetgeving mogen niet-residenten daarbij de regionale regels toepassen van de regio waar het vastgoed ligt. Dat verschil is groot, want de regio's wijken sterk van elkaar af.

De Nederlandse erfbelasting

Woonde de erflater in Nederland, dan heft Nederland erfbelasting over het wereldwijde vermogen. De Spaanse woning of de Spaanse deelname telt daar dus gewoon in mee. De tarieven lopen indicatief van 10 tot 20 procent voor partner en kinderen en van 30 tot 40 procent voor overige verkrijgers, na toepassing van de vrijstellingen.

Voor Nederlanders die naar Spanje zijn geëmigreerd geldt daarnaast de tienjaarsregeling. Nederland blijft dan gedurende tien jaar na emigratie heffen alsof de erflater nog in Nederland woonde. Dat punt wordt regelmatig over het hoofd gezien bij een verhuizing naar de Costa del Sol.

Voorkoming van dubbele heffing

Omdat een verdrag ontbreekt, verloopt de voorkoming via de Nederlandse eenzijdige regeling. In hoofdlijn verleent Nederland een vermindering voor in het buitenland gelegen onroerende zaken waarover het andere land heeft geheven. De vermindering is begrensd en werkt als een verrekening, niet als een volledige vrijstelling.

Hier zit het punt dat de meeste investeerders verrast. Die vermindering is gekoppeld aan onroerende zaken. Houdt u geen Spaans onroerend goed maar een vordering op of een belang in een Spaanse vennootschap, dan ligt de route anders en is de uitkomst niet dezelfde. Laat dat voor uw eigen situatie doorrekenen.

Andalusië: waarom de regio het verschil maakt

De ISD is in Spanje grotendeels overgedragen aan de autonome regio's. Andalusië, waar de Costa del Sol onder valt, kent een van de ruimhartigste regelingen van het land.

Voor erfgenamen in groep I en II, dus kinderen, kleinkinderen, ouders en echtgenoot, geldt een reductie die in de orde van 1.000.000 euro per erfgenaam ligt. Over het bedrag dat daarna nog belastbaar is, geldt bovendien een korting van 99 procent op de te betalen belasting.

In de praktijk betekent dat voor veel nalatenschappen een Spaanse heffing die zeer beperkt blijft. Voorwaarden en grensbedragen verschillen echter per situatie en kunnen wijzigen, en voor erfgenamen buiten groep I en II gelden ze niet. Behandel de genoemde bedragen daarom als indicatie en niet als uitkomst.

Ligt het vastgoed in een andere regio, dan is het beeld anders. Dat is een reden om bij een Spaanse positie te weten in welke regio het object zich bevindt, wat ook onderdeel is van het onderzoek dat is beschreven in het artikel over due diligence bij een Spaans vastgoedproject.

Direct bezit of een deelname: het verschil werkt door

Bezit u een Spaanse woning op eigen naam, dan is er in Spanje een in Spanje gelegen bezitting die overgaat. De Spaanse ISD komt in beeld, de regionale regeling is van toepassing en Nederland verleent een vermindering voor het buitenlandse onroerend goed.

Neemt u deel in een project, dan houdt u geen onroerend goed maar een vordering op of een belang in een vennootschap. De vennootschap is eigenaar van het pand, zoals beschreven in het artikel over investeren via een Spaanse S.L.. Voor de erfbelasting verandert daarmee de aard van wat er overgaat.

Dat kan twee kanten op werken. Aan de Spaanse kant blijft u bij een vordering doorgaans buiten de heffing over in Spanje gelegen bezittingen. Aan de Nederlandse kant vervalt daarmee ook de grondslag voor de vermindering die bij onroerend goed wel geldt. Of dat per saldo gunstiger of ongunstiger uitpakt, hangt af van de omvang van de nalatenschap, van de verwantschap van de erfgenamen en van de regio waarin het object ligt.

Houdt u de positie vanuit een vennootschap, dan komt er nog een laag bij, omdat de aandelen in uw eigen holding vererven en niet de Spaanse positie zelf. Wat deelname vanuit een holding verder vraagt, leest u in het artikel over vastgoed vanuit uw holding.

Wat er praktisch geregeld moet worden

Naast de fiscale route speelt de afwikkeling. Vier punten vragen aandacht en zijn alle vier vooraf te regelen.

• Het testament. Onder de Europese Erfrechtverordening kunt u een rechtskeuze maken voor het recht van uw nationaliteit. Een afzonderlijk Spaans testament voor het Spaanse deel is gangbaar en wordt ingeschreven in het Spaanse centrale testamentenregister
• De termijn. De Spaanse aangifte moet in beginsel binnen zes maanden na overlijden worden gedaan. Verlenging met zes maanden is mogelijk als daar tijdig om wordt verzocht
• Het NIE van de erfgenamen. Erfgenamen hebben een Spaans fiscaal identificatienummer nodig om de aangifte te kunnen doen en het object op naam te krijgen
• De plusvalía municipal. Bij overgang van een Spaanse woning is de gemeentelijke heffing over de waardestijging van de grond eveneens verschuldigd

Reken op enkele maanden doorlooptijd voor het geheel. Erfgenamen die pas na het overlijden ontdekken dat er een Spaans deel is, verliezen een deel van die termijn aan het in kaart brengen van de positie.

Een rekenvoorbeeld met tegenscenario

Stel dat een in Nederland wonende erflater een Spaanse woning in Andalusië nalaat met een waarde van 800.000 euro, aan één kind. Alle bedragen zijn indicatief en dienen uitsluitend ter illustratie.

Aan Spaanse kant valt de verkrijging binnen de reductie voor groep II en blijft de Spaanse heffing daardoor beperkt. Aan Nederlandse kant telt de woning mee in de nalatenschap en wordt er erfbelasting geheven volgens het tarief voor kinderen. Omdat Spanje weinig of niets heft, is er ook weinig te verrekenen en komt de heffing in de praktijk vrijwel geheel in Nederland te liggen.

Nu het tegenscenario. Ligt hetzelfde object in een regio zonder ruime korting, dan kan de Spaanse heffing wel oplopen. In dat geval verleent Nederland een vermindering, maar begrensd tot het bedrag dat naar evenredigheid aan het Spaanse object is toe te rekenen. Ligt de Spaanse heffing hoger dan die begrenzing, dan blijft een deel onverrekend.

Het patroon is daarmee omgekeerd aan wat vaak wordt gedacht. Een lage Spaanse heffing verlaagt de totale last niet automatisch, omdat Nederland het verschil opvangt. Een hoge Spaanse heffing wordt niet automatisch volledig gecompenseerd. De uitkomst hangt af van de verhouding tussen beide, en dat is per nalatenschap verschillend.

Veelgemaakte fouten

Vier misvattingen komen structureel terug bij vermogens met een Spaans deel.

• Aannemen dat de Andalusische korting betekent dat er over de Spaanse woning geen erfbelasting verschuldigd is, terwijl Nederland over hetzelfde vermogen heft
• Ervan uitgaan dat emigratie naar Spanje de Nederlandse heffing meteen beëindigt, terwijl de tienjaarsregeling doorloopt
• De vorm van de Spaanse positie kiezen op basis van het jaarlijkse rendement en niet op basis van wat er bij overlijden gebeurt, terwijl de behandeling in box 3 en de erfbelasting dezelfde vormvraag delen
• Geen Spaans testament opmaken, waardoor de afwikkeling langer duurt en de aangiftetermijn van zes maanden onder druk komt

Veelgestelde vragen

Dit zijn de vragen die het vaakst terugkomen zodra een Spaanse positie in een nalatenschap terechtkomt.

Moeten mijn erfgenamen in Spanje aangifte doen?

Gaat er een in Spanje gelegen bezitting over, dan geldt er in beginsel een aangifteplicht voor de ISD, ook voor niet-residenten. Bij uitsluitend een vordering op een Spaanse vennootschap ligt dat anders. Laat dit voor de concrete situatie toetsen.

Is een Spaans testament verplicht?

Nee. Een Nederlands testament kan het Spaanse vermogen omvatten. Een afzonderlijk Spaans testament versnelt de afwikkeling wel, omdat het bij het Spaanse register bekend is en direct bij een Spaanse notaris kan worden opgevraagd.

Kan de Spaanse heffing worden verrekend met de Nederlandse aanslag?

Voor in het buitenland gelegen onroerende zaken kent Nederland een eenzijdige regeling die tot een vermindering leidt. Die vermindering is begrensd. Voor andere vermogensbestanddelen is de uitwerking anders. Dit is bij uitstek een punt om vooraf te laten berekenen.

Wat gebeurt er als de aangiftetermijn wordt overschreden?

Spanje kent toeslagen en rente bij te late aangifte. Verlenging met zes maanden is mogelijk, mits daar binnen de eerste vijf maanden om wordt verzocht. Het is een van de weinige punten in dit dossier waar tijdig handelen direct geld scheelt.

Verandert er iets als het project nog loopt op het moment van overlijden?

De positie gaat over in de staat waarin zij verkeert, dus inclusief de resterende looptijd. Wat er dan met de deelname gebeurt, volgt uit de overeenkomst. Of overdracht aan erfgenamen zonder meer mogelijk is, hoort daarin te zijn geregeld.

Kunnen de Spaanse regels nog wijzigen?

Ja. De ISD is regionaal geregeld en de regels zijn de afgelopen jaren meermaals aangepast. Houd er rekening mee dat de percentages, de reducties en de voorwaarden binnen de looptijd van een positie kunnen veranderen.

Wat u hierna kunt doen

Behandel deze vraag in deze volgorde. Breng eerst in kaart welke vorm uw Spaanse positie heeft, bepaal daarna waar het object ligt en welke regionale regeling geldt, kijk vervolgens naar de Nederlandse kant en de vermindering, en regel pas daarna het testament. Wie bij het testament begint, legt een route vast voordat duidelijk is welke route het gunstigst uitpakt.

Wilt u zien hoe een concreet projectvoorstel is opgebouwd, inclusief de juridische vorm en de overdraagbaarheid van uw positie? Plan een persoonlijke afspraak.

Dit artikel is algemeen van aard en vormt geen juridisch of fiscaal advies.